Bevrijdingsdag (5 mei) in Nederland: Vrije Dag, Lustrumjaren en Festivals
Op 5 mei viert Nederland jaarlijks de bevrijding van de Duitse bezetting in 1945 en de herwonnen democratische vrijheid. Het is een dag van bezinning, muziekfestivals en feestelijke ontmoetingen. Toch roept 5 mei op de Nederlandse werkvloer ieder voorjaar weer grote vragen op: "Ben ik dit jaar vrij of moet ik gewoon werken?". In deze gids ontdek je het unieke systeem van lustrumjaren, je cao-rechten en de betekenis van Bevrijdingsdag.
1. Het Grote Mysterie: Ben je vrij op 5 mei?
In 1990 heeft de Nederlandse regering 5 mei officieel uitgeroepen tot een nationale feestdag. Maar let op: de wet verplicht werkgevers niet om personeel vrij te geven. Of je vrij bent met behoud van salaris, is vastgelegd in je cao of arbeidscontract:
- Lustrumjaren (Eens per 5 jaar): In de meeste cao's van marktsectoren (zoals de bouw, metaal, transport, retail en zakelijke diensten) is afgesproken dat werknemers uitsluitend in een lustrumjaar (zoals 2020, 2025, 2030, 2035) een betaalde vrije dag krijgen. In de vier tussenliggende jaren is 5 mei een gewone werkdag.
- Jaarlijks vrij: Ambtenaren bij de Rijksoverheid, medewerkers van veel gemeenten en provincies, en werknemers in het onderwijs en de zorg hebben in hun cao bedongen dat zij elk jaar vrij zijn op 5 mei.
2. De Historische Achtergrond: Wageningen 1945
Op 5 mei 1945 kwam er na vijf jaar oorlog en bezetting een einde aan de Tweede Wereldoorlog in Nederland. In Hotel De Wereld in Wageningen onderhandelde de Canadese generaal Charles Foulkes met de Duitse bevelhebber Johannes Blaskowitz over de capitulatie van de Duitse troepen in ons land. Sinds die historische dag is Wageningen de officiële 'Stad der Bevrijding'.
3. Het Vrijheidsvuur en de 14 Bevrijdingsfestivals
In de nacht van 4 op 5 mei wordt in Wageningen het Vrijheidsvuur ontstoken. Estafettelopers brengen het vuur lopend en fietsend naar meer dan honderd Nederlandse gemeenten.
Overdag vinden in alle 12 provincies (plus Amsterdam en Den Haag) de 14 officiële Bevrijdingsfestivals plaats. Bekende Nederlandse artiesten worden benoemd tot 'Ambassadeurs van de Vrijheid' en vliegen per helikopter van festival naar festival om op te treden voor honderdduizenden bezoekers. De toegang is traditiegetrouw gratis.
4. Vrijheidsmaaltijden en het 5 Mei-concert
Overal in het land schuiven buren en vreemden aan bij Vrijheidsmaaltijden om samen te praten over vrijheid onder het genot van de speciale Vrijheidssoep. De dag wordt 's avonds feestelijk afgesloten met het traditionele 5 Mei-concert op de Amstel in Amsterdam, in het bijzijn van de koning en koningin.