Oudejaarsavond (31 december) in Nederland: Oliebollen, Carbid en het Grote Aftellen
Op 31 december sluit Nederland het kalenderjaar feestelijk af tijdens Oudejaarsavond (in de volksmond ook wel Oud en Nieuw of Sylvester genoemd). Het is een dag van gezelligheid met vrienden en familie, warme oliebollen met poedersuiker, harde knallen van het carbidschieten en het gezamenlijke aftelmoment naar middernacht. Lees hier alles over de tradities, openingstijden en gebruiken op de laatste dag van het jaar in Nederland.
1. Is Oudejaarsdag een officiële vrije dag?
Nee, Oudejaarsdag (31 december) is in Nederland géén officiële feestdag. Werkgevers zijn volgens de wet niet verplicht personeel vrij te geven. In veel bedrijven en cao's is echter afgesproken dat er op 31 december vanaf 15:00 of 16:00 uur niet meer gewerkt wordt, of werknemers nemen een verlofdag op voor de eindejaarssluiting.
De meeste supermarkten, bakkerijen en winkels sluiten op 31 december verplicht eerder — vaak tussen 17:00 en 18:00 uur — zodat ook winkelmedewerkers tijdig thuis zijn voor de jaarwisseling.
2. De Heilige Graal: Oliebollen en Appelbeignets
Geen Oudejaarsavond in Nederland is compleet zonder oliebollen:
- Al vroeg in de ochtend staan er honderden mensen geduldig in meterslange rijen voor de bekende oliebollenkramen.
- Er is keuze tussen oliebollen mét rozijnen (krenten) of zonder rozijnen, royaal bestrooid met witte poedersuiker.
- Daarnaast zijn appelbeignets (gefrituurde appelschijven in beslag met kaneelsuiker) en ananasbeignets razend populair.
3. Carbidschieten in het Noorden en Oosten
In de provincies Groningen, Friesland, Drenthe, Overijssel en Gelderland kent Oudejaarsdag een spectaculaire en oorverdovende traditie: het carbidschieten. Voetballen worden in oude melkbussen geplaatst, waarna met behulp van calciumcarbid en water acetyleengas ontstaat. Met een fakkel wordt het gas ontstoken, wat resulteert in een gigantische knal waarbij de bal honderden meters ver over de weilanden wordt gelanceerd. Carbidschieten staat officieel op de nationale lijst van Immaterieel Cultureel Erfgoed!
4. De Oudejaarsconference en Spelletjesavonden
's Avonds verzamelt men zich thuis bij de televisie. Een typisch Nederlands cultureel fenomeen is de oudejaarsconference: een cabaretier (van oudsher Wim Kan, Freek de Jonge en Youp van 't Hek, en tegenwoordig cabaretiers zoals Claudia de Breij, Guido Weijers of Pieter Derks) fileert op humoristische en scherpe wijze het afgelopen politieke en maatschappelijke nieuwsjaar. Daarnaast spelen miljoenen gezinnen bordspellen of de oudejaarsloterij.
5. Middernacht: Aftellen, Champagne en Gelukwensen
Om klokslag 23:59:50 telt heel Nederland luidkeels af: "Tien, negen, acht... Drie, twee, één, GELUKKIG NIEUWJAAR!". Champagneglazen klinken, mensen omhelzen elkaar en het siervuurwerk verlicht de nachtelijke hemel. Buiten wordt geproost met de buren in de straat, waarna de feesten tot diep in de ochtend doorgaan.